{"id":11802,"date":"2016-03-15T15:42:23","date_gmt":"2016-03-15T14:42:23","guid":{"rendered":"https:\/\/www.massimonava.it\/?page_id=11802"},"modified":"2025-05-19T17:17:16","modified_gmt":"2025-05-19T15:17:16","slug":"biografia","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.massimonava.it\/?page_id=11802","title":{"rendered":"Bio"},"content":{"rendered":"<div class=\"fusion-fullwidth fullwidth-box fusion-builder-row-1 hundred-percent-fullwidth non-hundred-percent-height-scrolling\" style=\"--awb-border-radius-top-left:0px;--awb-border-radius-top-right:0px;--awb-border-radius-bottom-right:0px;--awb-border-radius-bottom-left:0px;--awb-overflow:visible;--awb-flex-wrap:wrap;\" ><div class=\"fusion-builder-row fusion-row\"><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-0 fusion_builder_column_1_4 1_4 fusion-one-fourth fusion-column-first\" style=\"--awb-bg-size:cover;width:22%; margin-right: 4%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-flex-column-wrapper-legacy\"><div class=\"fusion-image-element in-legacy-container\" style=\"--awb-caption-title-font-family:var(--h2_typography-font-family);--awb-caption-title-font-weight:var(--h2_typography-font-weight);--awb-caption-title-font-style:var(--h2_typography-font-style);--awb-caption-title-size:var(--h2_typography-font-size);--awb-caption-title-transform:var(--h2_typography-text-transform);--awb-caption-title-line-height:var(--h2_typography-line-height);--awb-caption-title-letter-spacing:var(--h2_typography-letter-spacing);\"><span class=\" fusion-imageframe imageframe-none imageframe-1 hover-type-none\"><img decoding=\"async\" width=\"934\" height=\"621\" title=\"img-prova-1\" src=\"https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/img-prova-1.jpg\" alt class=\"img-responsive wp-image-11807\" srcset=\"https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/img-prova-1-120x80.jpg 120w, https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/img-prova-1-300x199.jpg 300w, https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/img-prova-1-500x332.jpg 500w, https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/img-prova-1-768x511.jpg 768w, https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/img-prova-1.jpg 934w\" sizes=\"(max-width: 934px) 100vw, 934px\" \/><\/span><\/div><div class=\"fusion-text fusion-text-1\"><h5>Inviato di guerra in Kosovo nell\u2019estate 1999.<\/h5>\n<\/div><div class=\"fusion-sep-clear\"><\/div><div class=\"fusion-separator fusion-full-width-sep\" style=\"margin-left: auto;margin-right: auto;margin-bottom:30px;width:100%;\"><\/div><div class=\"fusion-sep-clear\"><\/div><div class=\"fusion-image-element in-legacy-container\" style=\"--awb-caption-title-font-family:var(--h2_typography-font-family);--awb-caption-title-font-weight:var(--h2_typography-font-weight);--awb-caption-title-font-style:var(--h2_typography-font-style);--awb-caption-title-size:var(--h2_typography-font-size);--awb-caption-title-transform:var(--h2_typography-text-transform);--awb-caption-title-line-height:var(--h2_typography-line-height);--awb-caption-title-letter-spacing:var(--h2_typography-letter-spacing);\"><span class=\" fusion-imageframe imageframe-none imageframe-2 hover-type-none\"><img decoding=\"async\" width=\"937\" height=\"577\" title=\"img-prova-2\" src=\"https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/img-prova-2.jpg\" alt class=\"img-responsive wp-image-11808\" srcset=\"https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/img-prova-2-120x74.jpg 120w, https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/img-prova-2-300x185.jpg 300w, https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/img-prova-2-500x308.jpg 500w, https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/img-prova-2-768x473.jpg 768w, https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/img-prova-2.jpg 937w\" sizes=\"(max-width: 937px) 100vw, 937px\" \/><\/span><\/div><div class=\"fusion-text fusion-text-2\"><h5>Gennaio 2007. Intervista al presidente Jacques Chirac nello studio all&#8217;Eliseo.<\/h5>\n<\/div><div class=\"fusion-sep-clear\"><\/div><div class=\"fusion-separator fusion-full-width-sep\" style=\"margin-left: auto;margin-right: auto;margin-bottom:30px;width:100%;\"><\/div><div class=\"fusion-sep-clear\"><\/div><div class=\"fusion-image-element in-legacy-container\" style=\"--awb-caption-title-font-family:var(--h2_typography-font-family);--awb-caption-title-font-weight:var(--h2_typography-font-weight);--awb-caption-title-font-style:var(--h2_typography-font-style);--awb-caption-title-size:var(--h2_typography-font-size);--awb-caption-title-transform:var(--h2_typography-text-transform);--awb-caption-title-line-height:var(--h2_typography-line-height);--awb-caption-title-letter-spacing:var(--h2_typography-letter-spacing);\"><span class=\" fusion-imageframe imageframe-none imageframe-3 hover-type-none\"><img decoding=\"async\" width=\"942\" height=\"700\" title=\"img-prova-3\" src=\"https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/img-prova-3.jpg\" alt class=\"img-responsive wp-image-11809\" srcset=\"https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/img-prova-3-120x89.jpg 120w, https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/img-prova-3-300x223.jpg 300w, https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/img-prova-3-500x372.jpg 500w, https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/img-prova-3-768x571.jpg 768w, https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/img-prova-3.jpg 942w\" sizes=\"(max-width: 942px) 100vw, 942px\" \/><\/span><\/div><div class=\"fusion-text fusion-text-3\"><h5>Costa Azzurra, 2007. Con Nicolas Sarkozy, appena eletto presidente della Repubblica.<\/h5>\n<\/div><div class=\"fusion-sep-clear\"><\/div><div class=\"fusion-separator fusion-full-width-sep\" style=\"margin-left: auto;margin-right: auto;width:100%;\"><\/div><div class=\"fusion-sep-clear\"><\/div><div class=\"fusion-image-element in-legacy-container\" style=\"--awb-caption-title-font-family:var(--h2_typography-font-family);--awb-caption-title-font-weight:var(--h2_typography-font-weight);--awb-caption-title-font-style:var(--h2_typography-font-style);--awb-caption-title-size:var(--h2_typography-font-size);--awb-caption-title-transform:var(--h2_typography-text-transform);--awb-caption-title-line-height:var(--h2_typography-line-height);--awb-caption-title-letter-spacing:var(--h2_typography-letter-spacing);\"><span class=\" fusion-imageframe imageframe-none imageframe-4 hover-type-none\"><img decoding=\"async\" width=\"414\" height=\"276\" title=\"Nel-19..-redattore-de-La-Zanzara\" src=\"https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/Nel-19..-redattore-de-La-Zanzara.jpg\" alt class=\"img-responsive wp-image-12315\" srcset=\"https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/Nel-19..-redattore-de-La-Zanzara-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/Nel-19..-redattore-de-La-Zanzara.jpg 414w\" sizes=\"(max-width: 414px) 100vw, 414px\" \/><\/span><\/div><div class=\"fusion-text fusion-text-4\"><h5>Nel 1966 redattore de La Zanzara<\/h5>\n<\/div><div class=\"fusion-sep-clear\"><\/div><div class=\"fusion-separator fusion-full-width-sep\" style=\"margin-left: auto;margin-right: auto;width:100%;\"><\/div><div class=\"fusion-sep-clear\"><\/div><div class=\"fusion-image-element in-legacy-container\" style=\"--awb-caption-title-font-family:var(--h2_typography-font-family);--awb-caption-title-font-weight:var(--h2_typography-font-weight);--awb-caption-title-font-style:var(--h2_typography-font-style);--awb-caption-title-size:var(--h2_typography-font-size);--awb-caption-title-transform:var(--h2_typography-text-transform);--awb-caption-title-line-height:var(--h2_typography-line-height);--awb-caption-title-letter-spacing:var(--h2_typography-letter-spacing);\"><span class=\" fusion-imageframe imageframe-none imageframe-5 hover-type-none\"> <img alt=\"\" class=\"img-responsive\"\/><\/span><\/div><div class=\"fusion-clearfix\"><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-1 fusion_builder_column_3_4 3_4 fusion-three-fourth fusion-column-last\" style=\"--awb-bg-size:cover;width:74%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-flex-column-wrapper-legacy\"><div class=\"fusion-text fusion-text-5\"><p class=\"p1\"><img decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-11804 alignleft\" src=\"https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/massimo-nava-posterize.jpg\" alt=\"massimo-nava-posterize\" width=\"192\" height=\"144\" srcset=\"https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/massimo-nava-posterize-120x90.jpg 120w, https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/massimo-nava-posterize.jpg 192w\" sizes=\"(max-width: 192px) 100vw, 192px\" \/><\/p>\n<p>Sono nato a Milano nel 1950 e ho intrapreso giovanissimo la professione del giornalista, entrando nella redazione di Avvenire gi\u00e0 nel 1969. Nel \u201972, mentre ero negli Stati Uniti per un viaggio di studi, ho seguito per il quotidiano milanese il caso Watergate. Nel 1976 mi sono laureato in Lettere e Filosofia presso l\u2019Universit\u00e0 Statale di Milano con una tesi su <em>Stereotipi e pregiudizi nelle comunicazioni di massa<\/em>.<br \/>\nNel 1975 sono entrato alla Cronaca del Corriere della Sera come redattore per diventare inviato speciale e corrispondente di guerra, in Asia, Africa, Balcani e Iraq.<\/p>\n<p>Tra i miei reportage pi\u00f9 importanti quelli sulla caduta del Muro di Berlino, sulla riunificazione tedesca, sulla guerra nell&#8217;ex Jugoslavia, sul genocidio in Ruanda, sui massacri di Timor Est, sulla guerra civile in Somalia e sul conflitto in Iraq.<br \/>\nCome giornalista di inchiesta ho firmato importanti pezzi sulla societ\u00e0 italiana, sul terrorismo degli anni di piombo e sui problemi del Mezzogiorno, approfondendo in particolare i fenomeni della mafia e della camorra, la ricostruzione post terremoto, il sequestro Cirillo.<br \/>\nA Palermo ho realizzato l&#8217;unica intervista concessa dal parlamentare Salvo Lima poco prima della sua uccisione.<br \/>\nNel 1982 i reportage sulla camorra realizzati da Napoli mi sono valsi il <em>Premiolino,<\/em> mentre i reportage sugli aspetti positivi della societ\u00e0 civile e dell\u2019economia partenopea, mi hanno permesso di vincere il premio <em>Altra Napoli<\/em>.<br \/>\nNel 2001 sono diventato il corrispondente da Parigi per il Corriere della Sera e poi editorialista di politica internazionale con base a Parigi.<br \/>\nIn Francia ho intervistato presidenti, rappresentanti del mondo della politica e le pi\u00f9 importanti personalit\u00e0 della societ\u00e0 civile.<\/p>\n<p>A partire dagli anni \u201890 ho affiancato l\u2019attivit\u00e0 di giornalista con quella di scrittore. Tra i miei libri pi\u00f9 noti: <em>Germania Germania<\/em> (Mondadori, 1990), il primo libro sulla caduta del Muro di Berlino, <em>Carovane d\u2019Europa <\/em>(Rizzoli, 1992), sulle immigrazioni e la rinascita dei nazionalismi, <em>Kosovo c\u2019ero anch\u2019io<\/em> (Rizzoli, 1999), diario della guerra in Kosovo, <em>Milosevic, la tragedia di un popolo<\/em> (Rizzoli, 2000), biografia non autorizzata del presidente serbo, <em>Imputato Milosevic<\/em> (Fazi, 2002), saggio critico sul processo al Tribunale Internazionale dell\u2019Aja, <em>Vittime, storie di guerra sul fronte della pace<\/em>\u00a0(Fazi 2005).<br \/>\nDa Vittime \u00e8 stato tratto lo spettacolo teatrale <em>Mir Mir<\/em>, andato in scena a Parigi.<br \/>\nNel 2006 ho pubblicato per Einaudi, <em>Sarkozy l\u2019uomo di ferro<\/em>, ritratto personale e politico del presidente francese. Il volume \u00e8 stato pubblicato con successo anche in Francia; nel 2007 <em>D\u00e9sir de France<\/em> (Michalon).<br \/>\nCon il poeta libanese Adonis ho scritto un dramma teatrale dal titolo <em>Polvere di Bagdad<\/em>, la cui regia \u00e8 stata affidata a Maurizio Scaparro. L\u2019opera \u00e8 andata in scena in diversi teatri italiani e ha visto come interpreti attori della levatura di Massimo Ranieri ed Eleonora Abbagnato (2009)<br \/>\nNel 2009 ho pubblicato il mio primo romanzo, <em>La gloria \u00e8 il sole dei morti<\/em> (Ponte alle Grazie) e nel 2010 <em>Il garibaldino che fece il &#8220;Corriere della Sera&#8221;<\/em> (Rizzoli) 2010, ritratto di Francesco Torelli, fondatore della testata con cui sono cresciuto come giornalista.<br \/>\nNel 2014 ho pubblicato <em>Gobetti. Una storia d&#8217;amore e sacrificio<\/em> (Bompiani Scuola) e <em>Infinito amore, la passione segreta di Napoleone<\/em> (Mondadori). Nel 2016 \u00e8 la volta de <em>Il mercante di quadri scomparsi<\/em> (Mondadori) e nel 2017 di <em>Le nu au coussin bleu<\/em> (Editions des falaises), mentre il 2018 \u00e8 l&#8217;anno de\u00a0<em>Il boss \u00e8 immortale<\/em> (Mondadori).<br \/>\nNel 2019 sono stato editorialista anche per il quotidiano on line <a href=\"https:\/\/www.linkiesta.it\/it\/author\/massimo-nava\/689\/\">Linkiesta<\/a>.<br \/>\nAttualmente collaboro con la testata on line francese <strong><a href=\"http:\/\/www.slate.fr\">Slate.fr<\/a><\/strong> e con le testate italiane\u00a0<strong><a href=\"https:\/\/www.mentepolitica.it\">Mente Politica<\/a> <\/strong>e <a href=\"https:\/\/www.affaritaliani.it\/politica\/dopoguerra-ma-della-seconda-della-prima-663564.html?refresh_ce\"><strong>Affari Italiani<\/strong><\/a><\/p>\n<h3>LE MIE PASSIONI<\/h3>\n\n\t\t<style type=\"text\/css\">\n\t\t\t#gallery-1 {\n\t\t\t\tmargin: auto;\n\t\t\t}\n\t\t\t#gallery-1 .gallery-item {\n\t\t\t\tfloat: left;\n\t\t\t\tmargin-top: 10px;\n\t\t\t\ttext-align: center;\n\t\t\t\twidth: 25%;\n\t\t\t}\n\t\t\t#gallery-1 img {\n\t\t\t\tborder: 2px solid #cfcfcf;\n\t\t\t}\n\t\t\t#gallery-1 .gallery-caption {\n\t\t\t\tmargin-left: 0;\n\t\t\t}\n\t\t\t\/* see gallery_shortcode() in wp-includes\/media.php *\/\n\t\t<\/style>\n\t\t<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-11802 gallery-columns-4 gallery-size-medium'><dl class='gallery-item'>\n\t\t\t<dt class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a data-rel=\"iLightbox[postimages]\" data-title=\"\" data-caption=\"\" href='https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/IMG_5012.jpg'><img decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"169\" src=\"https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/IMG_5012-300x169.jpg\" class=\"attachment-medium size-medium\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/IMG_5012-300x169.jpg 300w, https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/IMG_5012.jpg 640w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/dt><\/dl><dl class='gallery-item'>\n\t\t\t<dt class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a data-rel=\"iLightbox[postimages]\" data-title=\"\" data-caption=\"\" href='https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/IMG_5005.jpg'><img decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"225\" src=\"https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/IMG_5005-300x225.jpg\" class=\"attachment-medium size-medium\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/IMG_5005-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/IMG_5005.jpg 640w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/dt><\/dl><dl class='gallery-item'>\n\t\t\t<dt class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a data-rel=\"iLightbox[postimages]\" data-title=\"\" data-caption=\"\" href='https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/IMG_5003.jpg'><img decoding=\"async\" width=\"225\" height=\"300\" src=\"https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/IMG_5003-225x300.jpg\" class=\"attachment-medium size-medium\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/IMG_5003-225x300.jpg 225w, https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/IMG_5003.jpg 480w\" sizes=\"(max-width: 225px) 100vw, 225px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/dt><\/dl><dl class='gallery-item'>\n\t\t\t<dt class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a data-rel=\"iLightbox[postimages]\" data-title=\"\" data-caption=\"\" href='https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/IMG_4987.jpg'><img decoding=\"async\" width=\"225\" height=\"300\" src=\"https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/IMG_4987-225x300.jpg\" class=\"attachment-medium size-medium\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/IMG_4987-225x300.jpg 225w, https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/IMG_4987.jpg 480w\" sizes=\"(max-width: 225px) 100vw, 225px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/dt><\/dl><br style=\"clear: both\" \/><dl class='gallery-item'>\n\t\t\t<dt class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a data-rel=\"iLightbox[postimages]\" data-title=\"\" data-caption=\"\" href='https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/IMG_4986.jpg'><img decoding=\"async\" width=\"225\" height=\"300\" src=\"https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/IMG_4986-225x300.jpg\" class=\"attachment-medium size-medium\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/IMG_4986-225x300.jpg 225w, https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/IMG_4986.jpg 480w\" sizes=\"(max-width: 225px) 100vw, 225px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/dt><\/dl><dl class='gallery-item'>\n\t\t\t<dt class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a data-rel=\"iLightbox[postimages]\" data-title=\"\" data-caption=\"\" href='https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/IMG_4940.jpg'><img decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"225\" src=\"https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/IMG_4940-300x225.jpg\" class=\"attachment-medium size-medium\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/IMG_4940-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/IMG_4940.jpg 640w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/dt><\/dl><dl class='gallery-item'>\n\t\t\t<dt class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a data-rel=\"iLightbox[postimages]\" data-title=\"\" data-caption=\"\" href='https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/IMG_4939.jpg'><img decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"225\" src=\"https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/IMG_4939-300x225.jpg\" class=\"attachment-medium size-medium\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/IMG_4939-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/IMG_4939.jpg 640w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/dt><\/dl><dl class='gallery-item'>\n\t\t\t<dt class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a data-rel=\"iLightbox[postimages]\" data-title=\"\" data-caption=\"\" href='https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/IMG_4926.jpg'><img decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"226\" src=\"https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/IMG_4926-300x226.jpg\" class=\"attachment-medium size-medium\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/IMG_4926-300x226.jpg 300w, https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/IMG_4926-768x578.jpg 768w, https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/IMG_4926.jpg 1020w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/dt><\/dl><br style=\"clear: both\" \/><dl class='gallery-item'>\n\t\t\t<dt class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a data-rel=\"iLightbox[postimages]\" data-title=\"\" data-caption=\"\" href='https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/IMG_4918.jpg'><img decoding=\"async\" width=\"225\" height=\"300\" src=\"https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/IMG_4918-225x300.jpg\" class=\"attachment-medium size-medium\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/IMG_4918-225x300.jpg 225w, https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/IMG_4918.jpg 480w\" sizes=\"(max-width: 225px) 100vw, 225px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/dt><\/dl><dl class='gallery-item'>\n\t\t\t<dt class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a data-rel=\"iLightbox[postimages]\" data-title=\"\" data-caption=\"\" href='https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/image8.jpg'><img decoding=\"async\" width=\"225\" height=\"300\" src=\"https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/image8-225x300.jpg\" class=\"attachment-medium size-medium\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/image8-225x300.jpg 225w, https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/image8.jpg 480w\" sizes=\"(max-width: 225px) 100vw, 225px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/dt><\/dl><dl class='gallery-item'>\n\t\t\t<dt class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a data-rel=\"iLightbox[postimages]\" data-title=\"Adorata-Puglia2\" data-caption=\"\" href='https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/Adorata-Puglia2.jpg'><img decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"300\" src=\"https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/Adorata-Puglia2-300x300.jpg\" class=\"attachment-medium size-medium\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/Adorata-Puglia2-66x66.jpg 66w, https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/Adorata-Puglia2-150x150.jpg 150w, https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/Adorata-Puglia2-300x300.jpg 300w, https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/Adorata-Puglia2.jpg 400w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/dt><\/dl><dl class='gallery-item'>\n\t\t\t<dt class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a data-rel=\"iLightbox[postimages]\" data-title=\"\" data-caption=\"\" href='https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/Adorata-Puglia1.jpg'><img decoding=\"async\" width=\"221\" height=\"300\" src=\"https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/Adorata-Puglia1-221x300.jpg\" class=\"attachment-medium size-medium\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/Adorata-Puglia1-221x300.jpg 221w, https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/Adorata-Puglia1.jpg 294w\" sizes=\"(max-width: 221px) 100vw, 221px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/dt><\/dl><br style=\"clear: both\" \/>\n\t\t<\/div>\n\n<\/div><div class=\"fusion-clearfix\"><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-11802","page","type-page","status-publish","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Massimo Nava | Biografia<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Biografia di Massimo Nava, scrittore ed editorialista del Corriere della Sera da Parigi dal 2010, inviato speciale e corrispondente da Parigi.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.massimonava.it\/?page_id=11802\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"it_IT\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Massimo Nava | Biografia\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Biografia di Massimo Nava, scrittore ed editorialista del Corriere della Sera da Parigi dal 2010, inviato speciale e corrispondente da Parigi.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.massimonava.it\/?page_id=11802\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Massimo Nava\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/navamassimo50\/\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-05-19T15:17:16+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/img-prova-1.jpg\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Tempo di lettura stimato\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"7 minuti\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.massimonava.it\\\/?page_id=11802\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.massimonava.it\\\/?page_id=11802\",\"name\":\"Massimo Nava | Biografia\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.massimonava.it\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.massimonava.it\\\/?page_id=11802#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.massimonava.it\\\/?page_id=11802#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.massimonava.it\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2016\\\/03\\\/img-prova-1.jpg\",\"datePublished\":\"2016-03-15T14:42:23+00:00\",\"dateModified\":\"2025-05-19T15:17:16+00:00\",\"description\":\"Biografia di Massimo Nava, scrittore ed editorialista del Corriere della Sera da Parigi dal 2010, inviato speciale e corrispondente da Parigi.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.massimonava.it\\\/?page_id=11802#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"it-IT\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.massimonava.it\\\/?page_id=11802\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"it-IT\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.massimonava.it\\\/?page_id=11802#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.massimonava.it\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2016\\\/03\\\/img-prova-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.massimonava.it\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2016\\\/03\\\/img-prova-1.jpg\",\"width\":934,\"height\":621},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.massimonava.it\\\/?page_id=11802#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.massimonava.it\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Bio\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.massimonava.it\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.massimonava.it\\\/\",\"name\":\"Massimo Nava\",\"description\":\"in diretta\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.massimonava.it\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/99c74b9deed0ff5d5bcd4addb7fba497\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.massimonava.it\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"it-IT\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.massimonava.it\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/99c74b9deed0ff5d5bcd4addb7fba497\",\"name\":\"Massimo Nava\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"it-IT\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.massimonava.it\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/10\\\/massimo_nava.jpg\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.massimonava.it\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/10\\\/massimo_nava.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.massimonava.it\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/10\\\/massimo_nava.jpg\",\"width\":664,\"height\":664,\"caption\":\"Massimo Nava\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.massimonava.it\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/10\\\/massimo_nava.jpg\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/navamassimo50\\\/\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Massimo Nava | Biografia","description":"Biografia di Massimo Nava, scrittore ed editorialista del Corriere della Sera da Parigi dal 2010, inviato speciale e corrispondente da Parigi.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.massimonava.it\/?page_id=11802","og_locale":"it_IT","og_type":"article","og_title":"Massimo Nava | Biografia","og_description":"Biografia di Massimo Nava, scrittore ed editorialista del Corriere della Sera da Parigi dal 2010, inviato speciale e corrispondente da Parigi.","og_url":"https:\/\/www.massimonava.it\/?page_id=11802","og_site_name":"Massimo Nava","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/navamassimo50\/","article_modified_time":"2025-05-19T15:17:16+00:00","og_image":[{"url":"https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/img-prova-1.jpg","type":"","width":"","height":""}],"twitter_misc":{"Tempo di lettura stimato":"7 minuti"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.massimonava.it\/?page_id=11802","url":"https:\/\/www.massimonava.it\/?page_id=11802","name":"Massimo Nava | Biografia","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.massimonava.it\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.massimonava.it\/?page_id=11802#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.massimonava.it\/?page_id=11802#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/img-prova-1.jpg","datePublished":"2016-03-15T14:42:23+00:00","dateModified":"2025-05-19T15:17:16+00:00","description":"Biografia di Massimo Nava, scrittore ed editorialista del Corriere della Sera da Parigi dal 2010, inviato speciale e corrispondente da Parigi.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.massimonava.it\/?page_id=11802#breadcrumb"},"inLanguage":"it-IT","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.massimonava.it\/?page_id=11802"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"it-IT","@id":"https:\/\/www.massimonava.it\/?page_id=11802#primaryimage","url":"https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/img-prova-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/img-prova-1.jpg","width":934,"height":621},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.massimonava.it\/?page_id=11802#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.massimonava.it\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Bio"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.massimonava.it\/#website","url":"https:\/\/www.massimonava.it\/","name":"Massimo Nava","description":"in diretta","publisher":{"@id":"https:\/\/www.massimonava.it\/#\/schema\/person\/99c74b9deed0ff5d5bcd4addb7fba497"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.massimonava.it\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"it-IT"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/www.massimonava.it\/#\/schema\/person\/99c74b9deed0ff5d5bcd4addb7fba497","name":"Massimo Nava","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"it-IT","@id":"https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/massimo_nava.jpg","url":"https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/massimo_nava.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/massimo_nava.jpg","width":664,"height":664,"caption":"Massimo Nava"},"logo":{"@id":"https:\/\/www.massimonava.it\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/massimo_nava.jpg"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/navamassimo50\/"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.massimonava.it\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/11802","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.massimonava.it\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.massimonava.it\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.massimonava.it\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.massimonava.it\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11802"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.massimonava.it\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/11802\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14107,"href":"https:\/\/www.massimonava.it\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/11802\/revisions\/14107"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.massimonava.it\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11802"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}